ประวัติของ สนทญ.

นักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นในยุคแรกเริ่ม

ประวัติความเป็นมาของนักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นสามารถสืบยอดขึ้นไปได้ถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในปี พ.ศ. 2438 มีนักเรียนไทยชื่อ นายอ่วม ได้เดินทางมาศึกษาภาษาญี่ปุ่นที่ประเทศญี่ปุ่นภายใต้พระอุปถัมภ์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย ซึ่งต่อมานายอ่วมได้ทำงานเป็นล่ามที่สถานกงสุลของสยามในประเทศญี่ปุ่นก่อนจะเดินทางกลับกรุงเทพในปี พ.ศ. 2444 คณะนักเรียนชุดต่อมาคือกลุ่มนักเรียนไทย 8 คน นักเรียนชาย 4 คนและนักเรียนหญิง 4 คนที่ได้รับเลือกโดยสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถไปศึกษาวิชาวาดภาพ ทอผ้า เลี้ยงและทำไหม ในปี พ.ศ. 2446 นอกจากนี้ ยังมีนักเรียนอีกกลุ่มหนึ่งที่ไปศึกษาในประเทศญี่ปุ่นคือกลุ่มนักเรียนนายทหารบกและทหารเรือ และนักเรียนเอกชนอื่น ๆ แต่จำนวนนี้มีไม่มากไม่ถึงยี่สิบคน โดยในช่วงเวลาดังกล่าวไม่ปรากฎว่ามีการรวมตัวกันจัดตั้งสมาคมขึ้น

ต่อมาในช่วงก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง จำนวนนักเรียนไทยจะเพิ่มขึ้นอย่างมากด้วยนโยบายของรัฐบาลคณะราษฎรที่เริ่มดำเนินนโยบายการต่างประเทศเป็นมิตรกับประเทศญี่ปุ่นมากขึ้น มีการส่งคณะดูงานของทั้งข้าราชการฝ่ายพลเรือนและทหาร ส่งนักเรียนไปทัศนศึกษายังประเทศญี่ปุ่น ทั้งนี้ส่วนหนึ่งก็มาจากความกระตือรือร้นของฝ่ายญี่ปุ่นทั้งรัฐบาลและพลเรือนเองที่ต้องการขยายอิทธิพลเข้าไปยังดินแดนอื่นในเอเชีย ส่วนฝั่งไทยเองก็เล็งเห็นประโยชน์ว่า การส่งบุคลากรไปศึกษาในประเทศญี่ปุ่นมีต้นทุนที่ประหยัดกว่าการส่งไปเรียนในยุโรปและอเมริกา รวมถึงทัศนะที่มองว่าญี่ปุ่นเป็นชาติเอเชียด้วยกัน ทำให้มีนักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นเพิ่มจำนวนมากขึ้น จากในปี พ.ศ. 2478 มีนักเรียนไทยในญี่ปุ่นเพียง 28 คน ก็เพิ่มขึ้นถึง 70 คนในปีต่อมา ในบรรดานักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นนี้มีทั้งนักเรียนทุนรัฐบาลไทยและทุนส่วนตัว สถานศึกษาก็เริ่มมีความหลากหลายมากยิ่งขึ้น

กำเนิดสมาคมนักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นฯ

ในช่วงเวลานี้เองที่สมาคมนักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นถือกำเนิดขึ้น พระมิตรกรรมรักษา อัครราชทูต ณ กรุงโตเกียว มีความกังวลว่า จำนวนนักเรียนที่จะเพิ่มมากขึ้นนั้น หากไม่มีการควบคุมความประพฤติให้ดีแล้ว อาจส่งผลเสียต่อการศึกษาของนักเรียนจนไปถึงชื่อเสียงของประเทศด้วย จึงได้ริเริ่มรวมตัวนักเรียนไทยให้ตั้งเป็น 'สโมสรนักเรียนไทยในญี่ปุ่น' ขึ้น ในวันที่ 24 มิถุนายน 2477 โดยได้จัดให้นักเรียนได้มารับประทานอาหารไทยร่วมกันทุกสัปดาห์ เมื่อสมาคมดำเนินงานเป็นปึกแผ่นมากขึ้น จึงได้ตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า "สมาคมนักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่น" และชื่อภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการของสมาคมคือ "The Association of the Siamese Students in Japan" ตามชื่อประเทศขณะนั้น มีสำนักงานตั้งอยู่ที่ 53 Nichome Onden Shibuya Ku Tokyo

จากนั้นการดำเนินกิจการของสมาคมก็เติบโตขึ้นเป็นลำดับ ด้วยเหตุนี้ ในปี พ.ศ. 2480 นายประสิทธิ์ นิลายน นายกสมาคมฯ ในขณะนั้น จึงได้ดำเนินเรื่องต่อสถานอัครราชทูตเพื่อขอเข้ารับพระบรมราชูปถัมภ์ ทางสถานอัครราชทูตจึงได้ทำการตรวจสอบเอกสารต่าง ๆ เช่นข้อบังคับของสมาคม และดำเนินเรื่องกับกระทรวงการต่างประเทศ จนในที่สุด สมาคมฯ ก็ได้เข้ารับพระบรมราชูปถัมภ์อย่างเป็นทางการในวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2482 ขณะนั้นนายวารี พงษ์เวชเป็นนายกสมาคมฯ ในการนับรุ่นคณะทำงานของสมาคมฯ จึงเริ่มนับรุ่นตั้งแต่การเข้ารับพระบรมราชูปถัมภ์เป็นต้นมา

นับตั้งแต่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2477 สมาคมนักเรียนไทยในประเทศญี่ปุ่นในพระบรมราชูปถัมภ์ (สนทญ.) ได้ดำเนินกิจการอย่างเป็นปึกแผ่นและทวีความเข้มแข็งอย่างต่อเนื่อง จากเดิมที่ดำเนินการอยู่เพียงบริเวณกรุงโตเกียวและภูมิภาคคันโต บัดนี้ สมาคมฯ มีคณะทำงานครอบคลุมทุกภูมิภาคของประเทศญี่ปุ่น ในทุกระดับชั้นการศึกษา และได้รับการสนับสนุนอย่างดีจากทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชนของญี่ปุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงโตเกียว สถานกงสุลใหญ่ ณ นครโอซากา และสถานกงสุลใหญ่ ณ เมืองฟูกูโอกะ

กิจการของ สนทญ. ได้ดำเนินการโครงการที่เป็นประโยชน์สืบเนื่องในหลาย ๆ ด้าน ทั้งด้านวิชาการ เช่น การจัดสัมมนาวิชาการ การแนะแนวการศึกษาและการรวบรวมบทคัดย่องานวิจัย ด้านสังคม เช่น การแข่งขันกีฬานักเรียนไทย กิจกรรมสกีนักเรียนไทย กิจกรรมจิตอาสา และด้านวัฒนธรรม เช่น งานนิทรรศการไทย งานประเพณีสงกรานต์ และงานลอยกระทง เป็นต้น เพื่อให้สมาคมฯ เป็นสมาคมนักเรียนไทย เพื่อนักเรียนไทย โดยนักเรียนไทยอย่างแท้จริง